genel bakış
Baş dönmesi (vertigo), kişinin kendisinin veya çevresinin döndüğünü hissetmesi şeklinde tanımlanan yaygın bir sağlık sorunudur. Bu durum günlük yaşamı önemli ölçüde etkileyebilir. Peki baş dönmesi neden olur ve nasıl başa çıkabiliriz? İşte baş dönmesinin en yaygın 12 sebebi ve çözüm yolları.
1. Benign Paroksismal Pozisyonel Vertigo (BPPV)
İç kulaktaki denge kristallerinin yerinden oynaması ve yanlış kanallara girmesi sonucu oluşur. Ani baş hareketleriyle tetiklenir. Uygulayabileceğiniz bazı tedavi yöntemleri şunlardır:
Epley ve Semont manevraları gibi özel hareketlerle kristallerin yerine oturması sağlanabilir
Başınızı ani hareketlerden koruyun
Uyurken başınızı hafif yüksekte tutun
2. Vestibüler Nörit
İç kulaktaki denge sinirinin viral enfeksiyonu sonucu oluşur. Genellikle soğuk algınlığı veya grip sonrası görülür. Uygulayabileceğiniz bazı tedavi yöntemleri şunlardır:
Doktor kontrolünde antiviral veya kortizon tedavisi
Vestibüler rehabilitasyon egzersizleri
İstirahat ve bol sıvı tüketimi
3. Meniere Hastalığı
İç kulakta sıvı basıncının artması sonucu oluşur. Baş dönmesi, kulak çınlaması ve işitme kaybı ile karakterizedir. Uygulayabileceğiniz bazı tedavi yöntemleri şunlardır:
Tuz ve kafein alımının kısıtlanması
Diüretik ilaçlar
Stres yönetimi teknikleri
4. Migrenöz Vertigo
Migren hastalarında görülen bir baş dönmesi türüdür. Baş ağrısı olmadan da ortaya çıkabilir. Uygulayabileceğiniz bazı tedavi yöntemleri şunlardır:
Migren tetikleyicilerinden kaçınmak (belirli yiyecekler, stres, uyku düzensizliği)
Migren önleyici ilaçlar
Düzenli uyku ve beslenme alışkanlıkları
5. Anksiyete ve Panik Atak
Kaygı bozuklukları baş dönmesine neden olabilir. Hiperventilasyon (hızlı nefes alıp verme) denge sistemini etkiler. Uygulayabileceğiniz bazı tedavi yöntemleri şunlardır:
Nefes egzersizleri ve gevşeme teknikleri
Bilişsel davranışçı terapi
Stres yönetimi ve düzenli egzersiz
6. Düşük Kan Basıncı (Hipotansiyon)
Ani pozisyon değişikliklerinde (örn. otururken aniden ayağa kalkma) beyne yeterli kan gitmemesi. Uygulayabileceğiniz bazı tedavi yöntemleri şunlardır:
Yavaş hareket etmek
Yeterli sıvı tüketimi
Tuz alımının doktor kontrolünde artırılması
İlgili makale: Baş Ağrısına Ne İyi Gelir? Doğal ve Tıbbi Çözümler
7. Anemi (Kansızlık)
Vücutta yeterli kırmızı kan hücresi olmaması nedeniyle dokulara yeterli oksijen taşınamaması. Uygulayabileceğiniz bazı tedavi yöntemleri şunlardır:
Demir, B12 ve folik asit açısından zengin beslenme
Doktor kontrolünde takviyeler
Altta yatan nedenin teşhis ve tedavisi
8. Dehidrasyon (Sıvı Kaybı)
Yetersiz sıvı alımı, aşırı terleme veya ishal gibi nedenlerle vücudun susuz kalması. Uygulayabileceğiniz bazı tedavi yöntemleri şunlardır:
Günde en az 2-2.5 litre su tüketmek
Elektrolit içeren içecekler (aşırıya kaçmadan)
Alkollü ve kafeinli içeceklerin sınırlandırılması
9. İlaç Yan Etkileri
Bazı tansiyon ilaçları, antidepresanlar, sakinleştiriciler ve ağrı kesiciler baş dönmesine neden olabilir. Uygulayabileceğiniz bazı tedavi yöntemleri şunlardır:
İlaç değişikliği için doktorunuza danışın
İlaçları önerilen doz ve zamanda alın
İlaçları aldıktan sonra ani hareketlerden kaçının
10. İç Kulak Problemleri
İç kulak enfeksiyonları veya hasarları denge sistemini doğrudan etkiler. Uygulayabileceğiniz bazı tedavi yöntemleri şunlardır:
Antibiyotik veya antiviral tedaviler
Vestibüler rehabilitasyon
Alkol ve sigaradan uzak durmak
11. Nörolojik Sorunlar
Multiple skleroz, inme, Parkinson veya beyin tümörleri gibi nörolojik hastalıklar. Uygulayabileceğiniz bazı tedavi yöntemleri şunlardır:
Nörolojik muayene ve görüntüleme yöntemleri
Altta yatan hastalığın tedavisi
Fizik tedavi ve rehabilitasyon
12. Kardiyovasküler Sorunlar
Kalp ritim bozuklukları, kalp kapakçığı problemleri veya ateroskleroz. Uygulayabileceğiniz bazı tedavi yöntemleri şunlardır:
Kardiyolojik muayene
Yaşam tarzı değişiklikleri (sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz)
Gerekirse medikal veya cerrahi tedavi
Baş Dönmesi Durumunda Ne Yapmalı?
Ani baş dönmesi durumlarında hızlı aksiyon almak önemlidir. Baş dönmesi durumunda sizler için yapmanız gereken adımları listeledik.
Ani baş dönmesi sırasında: Hemen oturun veya uzanın, gözlerinizi sabit bir noktaya odaklayın
Hareketlerinizi yavaşlatın: Özellikle yataktan kalkarken veya pozisyon değiştirirken
Tetkik olun: Tekrarlayan baş dönmesi durumunda kulak burun boğaz veya nöroloji uzmanına başvurun
Yaşam tarzı değişiklikleri: Düzenli uyku, dengeli beslenme, stresten uzak durma ve düzenli egzersiz
Ne Zaman Tıbbi Yardım Almalı?
Baş dönmesine şiddetli baş ağrısı, görme kaybı, konuşma güçlüğü eşlik ediyorsa
Göğüs ağrısı, nefes darlığı veya çarpıntı varsa
Bilinç bulanıklığı veya bayılma oluştuysa
Yüksek ateş, boyun tutulması veya şiddetli kusma eşlik ediyorsa