Siyah sarımsak, normal sarımsağın belirli ısı ve nem koşullarında fermente edilmesiyle oluşan bir gıdadır. Bu süreç sonucunda sarımsağın tadı yumuşar, kokusu hafifler, besin öğeleri ise yoğunlaşır. Tat olarak hafif tatlımsı ve meyvemsi bir aromaya sahiptir.
Siyah Sarımsak Faydaları ve Zararları Nelerdir?
Siyah sarımsak son yıllarda hem sağlık hem de gastronomi dünyasında adından sıkça söz ettiren bir süper besindir. Fermente edilmiş beyaz sarımsaktan elde edilen bu özel ürün, hem tadı hem de faydalarıyla öne çıkar. Antioksidan gücüyle bağışıklığı desteklerken, kalp-damar sağlığından cilt bakımına kadar pek çok alanda olumlu etkiler gösterir.
Bu yazıda siyah sarımsağın ne olduğunu, nasıl yapıldığını, faydalarını, zararlarını ve kullanım şekillerini detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.
Siyah Sarımsak Nedir?
Siyah sarımsak, beyaz sarımsağın belirli sıcaklık (60–90°C) ve nem (%80–90) koşullarında fermente edilmesiyle elde edilir. Yaklaşık 30–60 gün süren bu işlem sonucunda sarımsak dişleri kararır, dokusu yumuşar ve tadı tatlımsı bir hale gelir.
Fermentasyon süreci sırasında sarımsağın içerisindeki allisin maddesi, daha güçlü antioksidan bileşenlere (örneğin S-Allyl cysteine) dönüşür. Bu da siyah sarımsağın beyaz sarımsağa göre daha yüksek besin değerine sahip olmasını sağlar.
Siyah Sarımsağın Özellikleri
Rengi: Koyu kahverengi veya siyah
Tadı: Tatlımsı, karamelimsi, ekşi ve hafif meyvemsi
Kokusu: Beyaz sarımsağa göre çok daha hafif ve rahatsız edici değildir
Kıvamı: Yumuşak, jel benzeri yapı
Saklama süresi: Uygun koşullarda 1 yıla kadar bozulmadan saklanabilir
Siyah Sarımsak Nasıl Yapılır?
Siyah sarımsak üretimi, kimyasal katkı maddesi kullanılmadan yapılan tamamen doğal bir fermentasyon sürecidir.
Evde Siyah Sarımsak Yapımı
Malzeme: Kabukları soyulmamış bütün sarımsak başları
Ekipman: Pirinç pişirici veya düşük ısı ayarı olan bir fırın
Süreç:
Sarımsak başlarını temiz bir bezle sarın.
Pirinç pişiricinin “warm” (sıcak tutma) modunda 3-4 hafta bekletin.
Her birkaç günde bir kontrol edin, sarımsaklar siyaha dönmeye başladığında hazır demektir.
Evde üretim uzun sürse de tamamen doğal ve katkısız siyah sarımsak elde etmenizi sağlar.
Siyah Sarımsağın Besin Değeri:
100 gram siyah sarımsak yaklaşık olarak:
Kalori: 150–180 kcal
Karbonhidrat: 35–40 g
Protein: 6–7 g
Yağ: 0,5 g
Lif: 3–4 g
Vitaminler: B1, B2, B6, C
Mineraller: Potasyum, fosfor, kalsiyum, magnezyum, demir
Ayrıca S-Allyl cysteine (SAC), fenolik bileşikler ve flavonoidler açısından da zengindir. Bu maddeler güçlü antioksidan özellikleriyle vücudu serbest radikallerin zararlı etkilerinden korur.
Siyah Sarımsağın Faydaları
Siyah sarımsak, sadece güçlü bir doğal antibiyotik değildir; aynı zamanda modern tıpta da incelenen birçok faydasıyla dikkat çeker.
1. Bağışıklık Sistemini Güçlendirir
Siyah sarımsak, beyaz sarımsağa göre daha fazla antioksidan içerir. Bu antioksidanlar vücudun savunma sistemini güçlendirir, enfeksiyonlara karşı korur ve hastalıklardan daha hızlı iyileşmeyi sağlar.
2. Kalp ve Damar Sağlığını Destekler
Yapılan araştırmalar, siyah sarımsağın LDL (kötü kolesterol) seviyesini düşürüp HDL (iyi kolesterol) seviyesini artırdığını göstermektedir. Ayrıca kan basıncını düzenleyerek kalp krizi ve inme riskini azaltır.
3. Karaciğer Fonksiyonlarını Destekler
Siyah sarımsakta bulunan S-Allyl cysteine maddesi, karaciğer hücrelerini toksinlerin zararlı etkilerinden korur. Alkol, ilaç veya stres kaynaklı karaciğer hasarının onarımına yardımcı olur.
4. Kan Şekerini Dengeler
Düzenli olarak tüketildiğinde insülin direncini azaltır ve kan şekeri seviyesini dengeler. Bu nedenle diyabet riski taşıyan bireyler için destekleyici bir besin olabilir.
5. Kansere Karşı Koruyucu Etki Gösterir
Siyah sarımsakta bulunan antioksidan bileşenler, hücrelerin DNA hasarını önler. Bazı bilimsel çalışmalar, kolon, mide ve akciğer kanseri riskini azaltabileceğini göstermiştir.
6. Sindirim Sistemini Düzenler
Fermente gıdalar bağırsak florasını destekler. Siyah sarımsak, probiyotik etkisi sayesinde sindirimi kolaylaştırır, kabızlık ve şişkinlik sorunlarını hafifletir.
7. Cilt ve Saç Sağlığını Destekler
Antioksidan etkisi sayesinde ciltte yaşlanma belirtilerini azaltır, sivilce oluşumunu engeller. Ayrıca saç köklerini besleyerek dökülmeyi azaltabilir.
8. Enerji Verir ve Yorgunluğu Azaltır
Siyah sarımsak, enerji üretiminde görev alan B vitaminleri bakımından zengindir. Bu sayede vücuda enerji kazandırır, kas yorgunluğunu azaltır ve fiziksel dayanıklılığı artırır.
9. Stres ve Anksiyeteyi Azaltır
İçerdiği amino asitler ve antioksidanlar, sinir sisteminin daha dengeli çalışmasına katkı sağlar. Düzenli tüketim, ruh halini iyileştirip stresle başa çıkmayı kolaylaştırabilir.
Siyah Sarımsağın Kullanım Alanları
1. Gıda Olarak Tüketim
Kahvaltılarda zeytinyağı ile karıştırılıp ekmek üzerine sürülebilir.
Salatalarda, makarnalarda ve et yemeklerinde doğal aroma verici olarak kullanılabilir.
Bal veya yoğurtla karıştırılarak takviye gıda şeklinde alınabilir.
2. Takviye Ürünler
Eczanelerde ve aktarlarda kapsül, tablet veya ekstrakt formunda satılan siyah sarımsak takviyeleri de mevcuttur. Bu ürünler özellikle kokuya duyarlı kişiler için pratiktir.
Siyah Sarımsak Nasıl Tüketilmeli?
Günlük önerilen miktar 1–2 diş (yaklaşık 5–10 gram) siyah sarımsaktır.
Aç karnına değil, yemeklerle birlikte tüketmek sindirimi kolaylaştırır.
Takviye formunda kullanılıyorsa, ürün etiketinde belirtilen doz aşılmamalıdır.
Siyah Sarımsağın Zararları ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Her doğal ürün gibi siyah sarımsağın da aşırı tüketimi bazı yan etkilere neden olabilir.
1. Mide Rahatsızlığı
Fazla miktarda tüketildiğinde mide yanması, gaz veya ishal gibi sorunlar görülebilir.
2. Kan Basıncını Aşırı Düşürebilir
Tansiyon ilaçlarıyla birlikte kullanıldığında kan basıncını fazla düşürebilir. Bu nedenle düşük tansiyonu olan kişiler dikkatli olmalıdır.
3. Kan Sulandırıcı Etki
Siyah sarımsak, tıpkı beyaz sarımsak gibi kan sulandırıcı etkiye sahiptir. Kan sulandırıcı ilaç (örneğin warfarin, aspirin) kullananlar doktora danışmadan tüketmemelidir.
4. Alerjik Reaksiyonlar
Nadir de olsa sarımsak alerjisi olan kişilerde kaşıntı, kızarıklık veya mide bulantısı görülebilir.
Kimler Siyah Sarımsak Kullanmamalı?
Hamile veya emziren kadınlar (doktor onayı olmadan)
Kan sulandırıcı ilaç kullananlar
Mide veya bağırsak hassasiyeti olanlar
Düşük tansiyonu bulunan kişiler
Bu gruplar, düzenli kullanıma başlamadan önce mutlaka doktorlarına danışmalıdır.
Siyah Sarımsak Beyaz Sarımsağa Göre Daha mı Faydalı?
Evet, birçok bilimsel araştırma siyah sarımsağın antioksidan kapasitesinin 5 ila 10 kat daha yüksek olduğunu göstermiştir. Ayrıca kokusunun hafif olması, düzenli tüketimi daha kolay hale getirir.
Ancak beyaz sarımsağın da kendine özgü güçlü bileşenleri vardır. Dolayısıyla en iyi yöntem, her iki türü de dengeli şekilde tüketmektir.
Siyah Sarımsak Nereden Alınır?
Satın alırken katkısız, organik ve fermente edilme süresi belirtilmiş ürünleri tercih etmek önemlidir. Alınabilecek yerler:
Aktarlarda,
Organik ürün marketlerinde,
Online alışveriş sitelerinde,
Bazı eczanelerde veya doğal ürün reyonlarında satılmaktadır.
Siyah Sarımsak Saklama Koşulları
Güneş görmeyen, serin ve kuru bir yerde saklanmalıdır.
Açıldıktan sonra buzdolabında, hava almayan kaplarda muhafaza edilmelidir.
Oda sıcaklığında uzun süre bekletilirse nemden etkilenip bozulabilir.